Liga MX (tên chính thức: Liga BBVA MX) là giải bóng đá cao nhất trong hệ thống các giải chuyên nghiệp Mexico. Được thành lập từ năm 1943, Liga MX không chỉ là trụ cột của bóng đá Mexico mà còn là một trong những giải đấu có sức ảnh hưởng lớn nhất khu vực CONCACAF. Trong nhiều thập kỷ, giải đấu này luôn duy trì lượng khán giả trung bình cao nhất châu Mỹ và nằm trong nhóm ba giải thể thao chuyên nghiệp thu hút nhất Bắc Mỹ. Tìm hiểu lịch sử giải Liga MX nhé.
| 1922 | Thành lập liên đoàn bóng đá đầu tiên tại Mexico và tổ chức giải Campeonato de Primera Fuerza. |
| 1943 | Ra đời giải chuyên nghiệp quốc gia đầu tiên với tên gọi Liga Mayor, gồm 10 CLB sáng lập. |
| 1943–44 | Mùa giải chuyên nghiệp đầu tiên; Asturias trở thành nhà vô địch lịch sử. |
| 1949–2012 | Giải đổi tên thành Primera División de México. |
| 1970 | Giới thiệu thể thức Liguilla sau World Cup 1970 để xác định nhà vô địch. |
| 1996 | Áp dụng mô hình hai giải đấu ngắn mỗi mùa: Apertura và Clausura. |
| 2012 | Tái cấu trúc và chính thức mang tên Liga MX. |
| 04/2020 | Tạm ngưng thăng/xuống hạng do COVID-19, giải Ascenso MX bị giải thể. |
| 09/2025 | CAS yêu cầu khôi phục cơ chế xuống hạng từ mùa 2026–27. |
| 01/2026 | Clausura 2026 khởi tranh; Toluca là đương kim vô địch, América giữ kỷ lục danh hiệu. |
Tổng quan về Liga MX
Theo SC88, Liga MX hiện do tổ chức Liga MX điều hành, với sự tham dự của 18 câu lạc bộ đến từ nhiều khu vực trên khắp Mexico. Điểm khác biệt lớn nhất của giải đấu so với các giải vô địch quốc gia châu Âu nằm ở cấu trúc mùa giải. Thay vì một mùa kéo dài xuyên suốt, Liga MX chia thành hai giai đoạn ngắn: Apertura (mở màn, từ tháng 7 đến tháng 12) và Clausura (đóng màn, từ tháng 1 đến tháng 5).
Mỗi giai đoạn đều có một nhà vô địch riêng, được xác định thông qua vòng loại trực tiếp Liguilla. Nhờ tính cạnh tranh cao và yếu tố bất ngờ, Liga MX thường xuyên được xếp trong nhóm những giải đấu hấp dẫn nhất thế giới. Theo nhiều bảng xếp hạng quốc tế, Liga MX luôn giữ vị trí số một tại CONCACAF và từng nằm trong top 10 giải đấu mạnh nhất toàn cầu giai đoạn đầu thế kỷ XXI.
Lịch sử hình thành và phát triển
Thời kỳ nghiệp dư trước năm 1943
Trước khi có một giải đấu chuyên nghiệp thống nhất, bóng đá Mexico phát triển theo hướng khu vực. Các giải đấu chủ yếu mang tính địa phương, tập trung quanh Mexico City và một số bang có truyền thống bóng đá mạnh. Campeonato de Primera Fuerza, được tổ chức từ năm 1922, là giải đấu có quy mô lớn nhất thời kỳ này, nhưng vẫn mang nặng tính nghiệp dư và thiếu sự đa dạng vùng miền.
Sự ra đời của Liga Mayor
Thông tin Thể Thao sc88 chia sẻ: Năm 1943 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Liga Mayor được thành lập, mở ra kỷ nguyên bóng đá chuyên nghiệp thực thụ tại Mexico. Mùa giải đầu tiên quy tụ 10 đội bóng đến từ ba trung tâm lớn: Mexico City, Jalisco và Veracruz. Asturias đã đi vào lịch sử với tư cách là nhà vô địch chuyên nghiệp đầu tiên.
Primera División và Liguilla
Sau nhiều năm vận hành theo thể thức vòng tròn truyền thống, bóng đá Mexico chứng kiến sự thay đổi lớn sau World Cup 1970. Thể thức Liguilla được giới thiệu nhằm tăng tính kịch tính, cho phép các đội có phong độ cao cuối mùa cạnh tranh chức vô địch. Đây cũng là giai đoạn chứng kiến sự trỗi dậy của Cruz Azul, América và Toluca.
Kỷ nguyên Liga MX
Từ năm 2012, giải đấu chính thức mang tên Liga MX với bộ nhận diện mới và mô hình tổ chức độc lập hơn. Đại dịch COVID-19 đã tạo ra biến động lớn, buộc giải đấu phải tạm dừng cơ chế xuống hạng. Tuy nhiên, phán quyết của CAS năm 2025 mở đường cho việc khôi phục hệ thống thăng/xuống hạng từ mùa 2026–27, đánh dấu bước chuyển quan trọng cho tương lai bóng đá Mexico.
Thể thức thi đấu hiện tại
18 đội thi đấu vòng tròn một lượt ở mỗi giai đoạn. 10 đội đứng đầu sẽ bước vào Liguilla, trong đó 6 đội đầu bảng vào thẳng tứ kết, còn các đội xếp từ hạng 7 đến 10 đá play-in.
Kỷ lục và thống kê nổi bật
Club América hiện là đội bóng giàu thành tích nhất lịch sử Liga MX. Ở cấp độ cá nhân, Oscar Pérez giữ kỷ lục ra sân nhiều nhất, trong khi Cabinho là chân sút vĩ đại nhất mọi thời đại. Ở kỷ nguyên hiện đại, Andre-Pierre Gignac trở thành biểu tượng của Tigres UANL và là một trong những ngoại binh thành công nhất lịch sử giải đấu.
Liga MX áp dụng mô hình bản quyền truyền hình phân tán, cho phép các CLB tự khai thác giá trị thương mại sân nhà. Trên bình diện quốc tế, các đội bóng Mexico vẫn là thế lực thống trị tại CONCACAF và duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với MLS thông qua nhiều giải đấu liên lục địa.
Việc tìm hiểu lịch sử giải Liga MX không chỉ giúp người hâm mộ nắm bắt quá trình hình thành và phát triển của một trong những giải đấu hấp dẫn nhất khu vực Bắc Mỹ, mà còn thấy rõ những dấu ấn văn hóa, chiến thuật và bản sắc bóng đá Mexico qua từng giai đoạn. Từ những năm tháng sơ khai cho đến kỷ nguyên hiện đại đầy cạnh tranh, Liga MX đã khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ bóng đá thế giới và tiếp tục là điểm đến thu hút sự quan tâm của đông đảo người hâm mộ trong tương lai.
