Sapo: Trong lĩnh vực logistics hiện đại, các khái niệm 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL được sử dụng phổ biến để phân loại mức độ tham gia của các bên vào chuỗi cung ứng. Việc hiểu rõ từng mô hình logistics sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án phù hợp, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
Tóm tắt ngắn gọn các khái niệm:
- 1PL: Logistics tự thực hiện – chủ hàng tự đảm nhiệm toàn bộ hoạt động logistics.
- 2PL: Logistics thuê từng phần – chủ hàng thuê một hoặc vài khâu riêng lẻ.
- 3PL: Logistics thuê ngoài – dịch vụ logistics do bên thứ ba cung cấp theo hợp đồng.
- 4PL: Logistics chuỗi tích hợp – quản lý và điều phối toàn bộ chuỗi logistics.
- 5PL: E-logistics – logistics vận hành trên nền tảng thương mại điện tử.
1. 1PL – First Party Logistics (Logistics tự cấp)
1PL là mô hình mà chủ hàng tự tổ chức và thực hiện toàn bộ các hoạt động logistics để phục vụ nhu cầu của chính mình. Doanh nghiệp trong mô hình này thường sở hữu phương tiện vận tải, kho bãi, nhà xưởng, thiết bị xếp dỡ và đội ngũ nhân sự riêng.
Hình thức 1PL phù hợp với doanh nghiệp có quy mô lớn, năng lực tài chính mạnh và nhu cầu vận chuyển ổn định.
2. 2PL – Second Party Logistics (Logistics thuê từng phần)
2PL là hình thức chủ hàng thuê các đơn vị bên ngoài thực hiện từng hoạt động logistics riêng lẻ, chẳng hạn như vận tải, kho bãi hoặc thủ tục hải quan. Các dịch vụ này hoạt động độc lập, chưa có sự tích hợp thành một chuỗi hoàn chỉnh.
Mô hình 2PL giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng đầu tư ban đầu nhưng vẫn cần tự quản lý và điều phối các khâu logistics.
3. 3PL – Third Party Logistics (Logistics thuê ngoài)
3PL là mô hình phổ biến hiện nay, trong đó bên thứ ba thay mặt chủ hàng quản lý và thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động logistics theo hợp đồng. Các dịch vụ có thể bao gồm vận chuyển, lưu kho, làm thủ tục xuất nhập khẩu, phân phối hàng hóa và xử lý thông tin.
Điểm đặc trưng của 3PL là mức độ tích hợp cao hơn 2PL, có sự phối hợp chặt chẽ với chuỗi cung ứng của khách hàng. Quan hệ giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp 3PL thường mang tính dài hạn, cùng chia sẻ thông tin, rủi ro và lợi ích.
4. 4PL – Fourth Party Logistics (Logistics chuỗi tích hợp)
4PL là mô hình logistics nâng cao, đóng vai trò như một đơn vị điều phối trung tâm. 4PL không chỉ cung cấp dịch vụ logistics mà còn thiết kế, quản lý và tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng cho khách hàng.
Mô hình này được phát triển dựa trên nền tảng 3PL, mở rộng thêm các hoạt động như quản lý nguồn lực, tích hợp công nghệ thông tin, kiểm soát tiến trình và giám sát các nhà cung cấp logistics khác. 4PL thường là đầu mối duy nhất kết nối tất cả các bên trong chuỗi phân phối.
5. 5PL – Fifth Party Logistics (E-Logistics)
5PL là mô hình logistics gắn liền với thương mại điện tử và nền tảng số. Nhà cung cấp 5PL quản lý toàn bộ chuỗi logistics thông qua hệ thống công nghệ, kết nối nhiều 3PL và 4PL nhằm tối ưu chi phí và hiệu suất vận hành.
Yếu tố cốt lõi của 5PL là các hệ thống quản trị hiện đại như:
- Hệ thống quản lý đơn hàng (OMS)
- Hệ thống quản lý kho (WMS)
- Hệ thống quản lý vận tải (TMS)
Các hệ thống này được tích hợp đồng bộ, cho phép quản lý logistics theo thời gian thực trên quy mô lớn.
Nhìn chung, mỗi mô hình logistics từ 1PL đến 5PL đều có đặc điểm và phạm vi hoạt động khác nhau. Việc lựa chọn đúng mô hình sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn.
